Moneta z bursztynem – powrót Pomorza Gdańskiego do Polski

Król Kazimierz Jagiellończyk, II pokój toruński i bursztynowy detal w herbie Gdańska – Narodowy Bank Polski wyemitował nową srebrną monetę kolekcjonerską poświęconą powrotowi Pomorza Gdańskiego do Polski w 1466 roku.

Na rewersie monety znajduje się wizerunek króla Kazimierza Jagiellończyka, fragment dokumentu II pokoju toruńskiego oraz herb Gdańska wzorowany na pieczęci z 1457 roku. Szczególną uwagę zwraca bursztynowy element umieszczony przy herbie miasta, przypominający o wielowiekowym związku Gdańska z bursztynem bałtyckim.

Pokój, który zmienił historię Pomorza

Moneta upamiętnia jedno z najważniejszych wydarzeń w historii regionu. 19 października 1466 roku zakończyła się wojna trzynastoletnia pomiędzy Królestwem Polskim a zakonem krzyżackim. Podpisany w Toruniu traktat pokojowy przywrócił Pomorze Gdańskie, Warmię oraz ziemię chełmińską i michałowską pod panowanie polskiego króla. Dzięki temu Polska odzyskała kontrolę nad ujściem Wisły i dostęp do Bałtyku, wzmacniając swoją pozycję gospodarczą i polityczną.

Przywilej, który zbudował światowe centrum bursztynu

Kazimierz Jagiellończyk, już w trakcie swojej wizyty w Gdańsku 15 maja 1457 roku, wystawił dokument potwierdzający jedność funkcjonujących w tym czasie na terenie Gdańska ośrodków miejskich. Utworzone zostało jedno miasto, a na mocy kolejnego przywileju, z dnia 25 maja 1457 roku, odnowiony i udostojniony herb Gdańska. Od tego momentu krzyżacka przeszłość miasta, którą odzwierciedlały dwa srebrne krzyże w czerwonym polu tarczy, uzyskała królewski symbol – złotą koronę. Dzięki temu przywilejowi nastąpił rozkwit bursztynnictwa w Gdańsku. Przekazany dostęp do terenów bogatych w surowiec oraz prawo do pozyskanego bursztynu zdecydowanie wpłynęły na rozkwit tego rzemiosła od połowy XVI do połowy XVIII wieku.

Bursztyn w małym detalu

Choć na monecie dominują symbole związane z historią państwa polskiego, to właśnie niewielki bursztynowy element przy herbie Gdańska nadaje jej szczególny charakter. Przypomina, że historia Pomorza Gdańskiego to nie tylko polityka i wojny, ale także dziedzictwo kulturowe związane z Bałtykiem i bursztynem.

Moneta została wybita ze srebra próby 999, ma nominał 50 zł, średnicę 45 mm i masę 62,2 g. Nakład emisji wynosi do 4000 sztuk.

Bursztyn jako świadek historii

Patrząc na monetę łatwo zauważyć, że bursztyn nie pojawia się tutaj przypadkowo. Od czasów średniowiecznych był jednym z najważniejszych bogactw regionu i elementem budującym pozycję Gdańska nad Bałtykiem. W niewielkim bursztynowym detalu znalazło się więc coś więcej niż dekoracja. To symbol miasta, którego historia od wieków splata się z historią bursztynu.

Tekst opracowano na podstawie komunikatu Narodowego Banku Polskiego dotyczącego emisji monety kolekcjonerskiej „Powrót Pomorza Gdańskiego do Polski w 1466 r.”.

Fot. Narodowy Bank Polski